خەتەنەی ژنان لە ئیسلامدا  

 

لەکتێبی سێکس و شەرع و ژن لە مێژووی ئیسلام وەرگیراوە.

 

 

خه‌ته‌نه‌کردن، بڕینی گۆشتی سه‌ری چوکی پیاوان و قیتکه‌ی ئافره‌تانه‌. بۆ نێر، سه‌ری چووک زیاتر ده‌خرۆشێنێ و چێژی سێکس زیاتر ده‌کات، بۆ (مێ)ش ده‌بێته‌ هۆی دامرکاندنه‌وه‌ی خرۆشاندنی زێ و کوشتنی یان که‌مکردنه‌وه‌ی چێژه‌که‌ی به‌رێژه‌یه‌کی زۆر. خه‌ته‌نه‌کردن، پیاوان بێت یان ژنان، له‌ ئیسلام و یه‌هودیه‌تدا به‌کارێکی زۆر باش دانراوه‌.

 خه‌ته‌نه‌کردن داهێنانێکی ئیسلامی نییه‌و نه‌رێتێکی زۆر کۆنتره‌. جگه‌ له‌وه‌ی له‌ ئیسلامدا کۆمه‌ڵێک پاساوی فیزیکی بۆ خه‌ته‌نه‌کردن هه‌یه‌، هه‌روه‌ها مانایه‌کی میتافیزیکیشی هه‌یه‌ که‌ جگه‌ له‌وه‌ی له‌ ئایینی یه‌هودیدا باسکراوه‌ نازانین چییه‌و چۆنه‌. له‌ئایینی یه‌هودیدا، یه‌کێک له‌و دیارییه‌ باشانه‌ی که‌ خوا به‌ئیبراهیمی په‌یامبه‌ری به‌خشیوه‌و بۆ موسڵمانان ماوه‌ته‌وه‌ خه‌ته‌نه‌ کردنه‌. له‌ته‌وراتدا خه‌ته‌نه‌کردن یه‌کێکە له‌تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی یه‌هوه‌ (خوا)و له‌ په‌یمانی کۆندا نوسراوه‌: خوا په‌یمان ده‌دات به‌ئیبراهیم، له‌به‌رامبه‌ر خه‌ته‌نه‌کردنی کوڕه‌کانی، به‌ئه‌ندازه‌یه‌کی زۆر زه‌وی پێببه‌خشێت و نه‌وه‌کانیشی له‌م به‌خشینه‌ که‌میان نه‌داتێ. له‌سفری خوڵقاندندا نوسراوه‌:

خوداوه‌ند خۆی نیشانی ئیبراهیم داو گوتی: تۆ زۆر ده‌بیت و ده‌بیته‌ باوکی چه‌ندین نه‌ته‌وه‌، هه‌موو زه‌ویه‌کانی که‌نعان ده‌به‌خشمه‌ تۆ و نه‌وه‌که‌ت و بۆ هه‌تا هه‌تایه‌ ده‌بنه‌ موڵکتان. له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌شدا ده‌بێت په‌یمانی من به‌جێ بهێنیت، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ که‌ هه‌موو نێرینه‌ی گه‌له‌که‌ت خه‌ته‌نه‌ بکه‌یت و سه‌ری چووکیان ببڕیت. له‌دوای ئه‌مه‌ هه‌ر نێرینه‌یه‌ک خه‌ته‌نه‌ نه‌کرابێت و گۆشتی سه‌ری چووکی نه‌بڕابێت، ئه‌و که‌سه‌ له‌قه‌ومه‌که‌ی داده‌بڕێت، (واته‌ ده‌یکوژین) چونکه‌ په‌یمانی ئێمه‌ی شکاندووه‌.[1]

ئه‌وه‌ی له‌ یه‌هودیدا هه‌یه‌ خه‌ته‌نه‌ی پیاوانه‌ نه‌ک ئافره‌تان. به‌ڵام له‌ ئیسلامدا ئافره‌تانیش دووچاری ئه‌م دیارده‌یه‌ بوونه‌ته‌وه‌. ئه‌گه‌رچی له‌قورئاندا ئایه‌تێک بۆ ئه‌م کرداره‌ نابینین، به‌ڵام له‌ ئیسلامدا، له‌به‌ر قسه‌یه‌کی موحه‌ممه‌د، وه‌ک ئه‌رک و کارێکی (زۆرباش) دانراوه‌و په‌یڕه‌وی لێکراوه‌. چ پیاوان و چ ژنان ده‌بێت خه‌ته‌نه‌ بکرێن.[2] مانای فیزیکی خه‌ته‌نه‌ له‌ ئیسلامدا، له‌ قسه‌یه‌کی موحه‌ممه‌ددا ده‌خوێنینه‌وه‌.

الْفِطْرَةُ خَمْسٌ أَوْ خَمْسٌ مِنْ الْفِطْرَةِ الْخِتَانُ ‏ ‏وَالِاسْتِحْدَادُ وَنَتْفُ الْإِبْطِ وَتَقْلِيمُ الْأَظْفَارِ وَقَصُّ الشَّارِبِ.[3]

ئه‌و پێی وایه‌: پێنج خه‌سڵه‌ت هه‌ن سوودبه‌خشن و خاوێنی به‌ مرۆڤ ده‌ده‌ن: خه‌ته‌نه‌کردن، لابردنی تووکه‌به‌ر، هه‌ڵکێشانی مووی بنباڵ، قرتاندنی نینۆک، به‌رسمێڵکردن. له‌به‌ر ئه‌م خه‌سڵه‌تانه‌یه‌ وه‌ک سووننه‌تێکی باش موسڵمانه‌کان په‌یڕه‌وی لێده‌که‌ن.

له‌ ژیانی موحه‌ممه‌ددا ژنێک له‌ شاری مه‌دینه‌دا کاری خه‌ته‌نه‌کردنی جێبه‌جێ کردووه‌. ئه‌م ژنه‌، زۆر بێبه‌زه‌ییانه‌ له‌ بندا قیتکه‌که‌ی بڕیوه‌. دیاره‌ ئه‌م شێوه‌یه‌ش به‌ته‌واوی چێژی سێکس له‌لای ئافره‌ت ناهێڵێت.

أَنَّ امْرَأَةً كَانَتْ ‏ ‏تَخْتِنُ ‏ ‏بِالْمَدِينَةِ ‏ ‏فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ ‏ ‏صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ‏ ‏لَا تُنْهِكِي ‏ ‏فَإِنَّ ذَلِكَ أَحْظَى لِلْمَرْأَةِ وَأَحَبُّ إِلَى ‏ ‏الْبَعْلِ.[4]

موحه‌ممه‌دیش پێی وتووه‌ له‌کاتی خه‌ته‌نه‌کردنه‌که‌دا که‌مێک ده‌ست به‌رز بکاته‌وه‌و ته‌واو له‌ بندا نه‌یبڕێت، چونکه‌ بۆ ئافره‌ت چاکتره‌و بۆ پیاویش خۆشتره‌. ئه‌م قسه‌یه‌ی موحه‌ممه‌د وای له‌ ئیبن ته‌یمییه‌، فتواده‌ری به‌ناوبانگی ئیسلامی، کردووه‌ فتوا بدات که‌ ده‌بێت ئافره‌تان خه‌ته‌نه‌ بکرێن.[5]

وا دیارە ئیبن تەیمییە پاڵپشت بە سەرگوزشتە صەحیحەکانی دیکەی موحەممەد ئەم فتوایەی دەرکردووە چونکە خودی موحه‌ممه‌د ده‌رباره‌ی خه‌ته‌نه‌کردن وتویه‌تی:

أَنَّ رَسُول اللَّه صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: (الْخِتَان سُنَّة لِلرِّجَالِ مَكْرُمَة لِلنِّسَاءِ).[6]

 خه‌ته‌نه‌کردن بۆ پیاو سوننه‌ته‌و بۆ ژنانیش شکۆمه‌ندییه‌.

لێره‌وه‌ خه‌ته‌نه‌کردن قودسییه‌ت و شه‌رعییه‌تی خۆی وه‌رده‌گرێت و جێبه‌جێ ده‌کرێت. چونکه‌ له‌ باوه‌ڕی موسڵماناندا گوته‌و ڕه‌فتاره‌کانی موحه‌ممه‌د ده‌بێت وه‌ک یاساکانی قورئان به‌ڕێوه‌بچێت. بۆ پشتگیری ئه‌م بۆچوونه‌ش چه‌ندین ئایه‌ت هه‌ن فه‌رمان به‌ موسڵمانان ده‌دات یاساکانی ئه‌و وه‌ک یاساکانی قورئان جێبه‌جێ بکرێن. له‌وانه‌:

مَا آَتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا.[7]

ئه‌وه‌ی په‌یامبه‌ر (موحه‌ممه‌د) بۆی هێناون لێوه‌ی وه‌رگرن و ئه‌وه‌ی ئه‌و نه‌هیتان لێ ده‌کات ئێوه‌ش وه‌لاوه‌ی نێن و به‌لایدا نه‌چن.

گەر ئێمە بمانەوێت سەرگوزشتەیەک بدۆزینەوە کە صەحیح بێت، واتە باوەڕپێکراوی تەواوی موسڵمانان بێت و زاناکان ڕەتیان نەکردبێتەوە، ئەم سەرگوزشتەیەش باسی خەتەنەی هەردوو ڕەگەزەکەی تێدا بێت، بە ڕوونی بەبێ تەمومژاوی لە خەتەنەکردنی نێرو مێ دوا بێت، ئەوە گێڕانەوەکەی عائیشە باشترین بەڵگەیەو. لە صەحیحەکەی موسلیمدا نوسراوە: 

قَالَ عَائِشَةَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِذَا مَسَّ الْخِتَانُ الْخِتَانَ فَقَدْ وَجَبَ الْغُسْلُ[8]

عائیشە دەگێڕێتەوە کە موحەممەد وتویەتی: ئەگەر  هەردوو خەتەنەکراوەکە بەیەک گەیشتن (یاخود ئەگەر خەتەنەکراوێکی نێرینە و خەتەنەکراوێکی مێینە بەریەک کەوتن) ئەوە پێویستە خۆیان بشۆن (با مانا شەرعیەکەی واتە دەبێت لەشپیسی خۆیان دەرکەن.)

لەم سەرگوزشتەیەدا، کە صەحیحەو هیچ گومانێکی تێدا نییە، موحەممەد بە روونی بەهەردوو ئەندامی زاووزێ (چوک و زێ) دەڵێت خەتەنەکراو. واتە لە خەیاڵدانی ئەودا ئەوە بڕاوەتەوە کە هەر هەموو، نێرو مێ بەبێ جیاوازی دەبێت خەتەنە کرابن.

هەر ئەم بەڵگانەشە کەوای لە ئیمامی شافعی کردووە خەتەنەکردنی ژنان بە واجب دانێت:

 وَاجِب عِنْد الشَّافِعِيّ وَكَثِير مِنْ الْعُلَمَاء , وَسُنَّة عِنْد مَالِك وَأَكْثَر الْعُلَمَاء , وَهُوَ عِنْد الشَّافِعِيّ وَاجِب عَلَى الرِّجَال وَالنِّسَاء جَمِيعًا , ثُمَّ إِنَّ الْوَاجِب فِي الرَّجُل أَنْ يَقْطَع جَمِيع الْجِلْدَة الَّتِي تُغَطِّي الْحَشَفَة حَتَّى يَنْكَشِف جَمِيع الْحَشَفَة , وَفِي الْمَرْأَة يَجِب قَطْع أَدْنَى جُزْء مِنْ الْجَلْدَة الَّتِي فِي أَعْلَى الْفَرْج.[9]

لای شافعی  و زۆرێک له‌ زانایانی ئیسلام خه‌ته‌نه‌ واجبه‌. لای مالکی زۆربه‌ی زانایانیش سوننه‌ته‌. لای شافعی، (که‌ به‌شی زۆری موسڵمانانی ناوچه‌که‌ی ئێمه‌ له‌سه‌ر مه‌زهه‌بی ئه‌ون) چ پیاوان بن یان ژنان، له‌سه‌ر هه‌موو پیاوو ژنێک واجبه‌. له‌سه‌ر پیاوان پێویسته‌ هه‌موو ئه‌و پێسته‌ی که‌سه‌ری چووک داده‌پۆشێت، بیبڕدرێت تا هه‌موو سه‌ری چووک ده‌رکه‌وێت. له‌ ئافره‌تانیشدا پێویسته‌ له‌ بندا ئه‌و قیتکه‌یه‌ ببڕدرێت که‌ ده‌که‌وێته‌ به‌شی سه‌ره‌وه‌ی زێ.

مانای میتافیزیکی خه‌ته‌نه‌کردنیش له‌وه‌دایه‌ که‌ خوا قسه‌ی له‌سه‌ر کردوووه‌و داوای له‌ ئیبراهیم کردووه‌ له‌وه‌ودوا نه‌وه‌کانی خه‌ته‌نه‌ بکات. که‌واته‌ خه‌ته‌نه‌کردن به‌لای خواوه‌ گه‌وره‌یه‌ بۆیه‌ له‌به‌رامبه‌ر جێبه‌جێکردنیدا دیاری گه‌وره‌ پێشکه‌ش به‌ ئیبراهیم و نه‌وه‌کانی ده‌کات. به‌گوته‌ی موحه‌ممه‌د، ئیبراهیم له‌ته‌مه‌نی سه‌دو بیست ساڵیدا خه‌ته‌نه‌ کراوه‌. دوای خه‌ته‌نه‌کردنیشی هه‌شتا ساڵی دیکه‌ ژیاوه‌.[10] له‌به‌ر ئه‌م هۆیه‌ ده‌بێت موسڵمانان رێچکه‌ی ئیبراهیم بگرنه‌به‌ر، چونکه‌ ئایه‌تێک هه‌یه‌ باس له‌وه‌ ده‌کات که‌ شوێنکه‌وته‌ی ئایینی ئیبراهیم کارێکی په‌سه‌نده‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی خوا ئیبراهیمی کردۆته‌ رێزدارو خۆشه‌ویستی خۆی.[11] له‌ چیرۆکێکی ئه‌فسانه‌یشدا ده‌ڵێن: په‌یامبه‌ری ئیسلام به‌خه‌ته‌نه‌کراوی له‌دایک بووه‌.[12]

خه‌ته‌نه‌کردنی پیاو، سه‌ری چووکی تیژ ده‌کات، به‌م هۆیه‌وه‌ هه‌ست به‌چێژی زیاتر ده‌کات. به‌ڵام خه‌ته‌نه‌کردنی ژن، که‌بڕینی قیتکه‌یه‌و ده‌که‌وێته‌ به‌شی سه‌ره‌وه‌ی زێ، جۆرێکه‌ له‌کوشتنی چێژی سێکس و هه‌ڵکۆڵینی جه‌سته‌یان. بڕینی به‌شێک له‌م پارچه‌ هه‌ستوه‌ره‌ ، مانایه‌کی ڕوون و ئاشکرای هه‌یه‌، ئه‌ویش سه‌ربڕینی چێژی سێکس و کوشتنی حه‌زه‌کانی خرۆشاندن و دامرکانه‌وه‌ی ئاره‌زووه‌. به‌مانایه‌کی دیکه‌ تیرۆرکردنی به‌شێکه‌ له‌ ژیانی ئافره‌ت، که‌ له‌ سه‌ره‌تای سه‌رهه‌ڵدانی ژیانیدا، هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌کرێت. ئه‌م دیارده‌یه‌ش له‌پێناو بنه‌بڕکردنی گه‌نده‌ڵی سێکسی کۆمه‌ڵگا ئایینیه‌کان هاتۆته‌ ئاراوه‌، که‌ پێیان وایه‌ ره‌گه‌زی مێ ده‌وری سه‌ره‌کی له‌م گه‌نده‌ڵییه‌دا ده‌بینێت، بۆیه‌ ده‌بێت ئه‌و ده‌وره‌ی له‌کار بخرێت تا گه‌نده‌ڵی نه‌مێنێت. ئه‌م حوکمه‌ ڕه‌قه‌ به‌رامبه‌ر به‌ژن به‌وپه‌ڕی سوکایه‌تی به‌م توێژه‌ ده‌ژمێردرێت. خه‌ته‌نه‌کردن یه‌کێکه‌ له‌داهێنانه‌کانی ئایین بۆ بێڕێزکردن و تیرۆرکردنی ڕه‌گه‌زی م، ئایینزاکانی ئیسلام ده‌وری سه‌ره‌کیان بۆ په‌یڕه‌وکردن و به‌رده‌وامبوونی بینیوه‌و به‌شی شێریان له‌م جۆره‌ تیرۆرکردنه‌ی ئافره‌تان به‌رکه‌وتووه‌.

 


 






[1]سفری خوڵقاندن، بابی حه‌ڤده‌هه‌م 5-14 هه‌روه‌ها بابی سی و چوارهه‌م 14-17  







[2] ابن تميمة: فتاوي النساء. ص8







[3] صحيح البخاري. كتاب اللباس باب، قص الشارب. حديث5550 صحيح مسلم، كتاب الطهارة، باب خصال الفطرة حديث257 سنن ابن ماجة، كتاب الطهارة وسننها. بَاب الفطرة حديث294







[4] سنن ابي داود، كتاب الادب، باب ما جاء في الختان، حديث5271







[5] ابن تيمية، مجموعة الفتاوى، م11 فقه الطهارة والصلاة، ص68










[7] الحشر 7







[8] صحيح مسلم، كتاب الحيض، باب نسخ الماء من الماء ووجوب الغسل بالتقاء الختانين حدیث٣٤٩







[9] صحيح مسلم بشرح النووي، كتاب الطهارة، باب خصال الفطرة







[10] (قال رسول الله صلى الله عليه وسلم اختتن إبراهيم عليه السلام وهو ابن مائة وعشرين سنة ثم عاش بعد ذلك ثمانين سنة). تفسير القرطبـي في تفسير البقرة124







[11] (وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا) (وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا). النساء:125. النحل: 123







[12] (أن النبي صلى الله عليه وسلم ولد مختونا). تفسير القرطبـي البقرة124




ڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2011-09-29 18:17:00
به‌شی ( مەریوان هەڵەبجەیی ) ئاماده‌کرد ( نوسینی مەریوان هەڵەبجەیی )



خه‌ته‌نه‌کردن, بڕینی, گۆشتی, سه‌ری, چوکی, پیاوان, و, قیتکه‌ی, ئافره‌تانه‌, بۆ, نێر, سه‌ری, چووک, زیاتر, ده‌خرۆشێنێ, و, چێژی, سێکس, زیاتر, ده‌کات, بۆ, , نوسینی, مەریوان, هەڵەبجەییخەتەنەی, ژنان, لە, ئیسلامدا Tags





په‌خشی ده‌نگی ئازاد


مه‌ریوان هه‌له‌بجه‌یی
زنجیره‌ به‌رنامه‌ی ئاوێنه.
ڕۆژی 08/17/2017
کاتژمێر 21:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
فاتیح محمود احمد چیرۆکێکی تری محمد
ڕۆژی 08/11/2017
کاتژمێر 23:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
مێژوە خوێناویەکەی قورئان و محمد
ڕۆژی 08/09/2017
کاتژمێر 22:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا