ئاڵا : ئایا فەرعونی چیرۆکی موسا لە ئاودا خنکاوە؟

 

{فَالْیَوْمَ نُنَجِّیکَ بِبَدَنِکَ لِتَکُونَ لِمَنْ خَلْفَکَ آیَةً وَإِنَّ کَثِیراً مِنَ النَّاسِ عَنْ آیَاتِنَا لَغَافِلُونَ}

 [یونس:92]

ئایا فەرعونی چیرۆکی موسا لە ئاودا خنکاوە؟

 

ێرۆکە درۆکە بەم شێوە ئەدوێ: کاتێک میتران لە ساڵی ١٩٨١ زاینی بوو بە سەرۆک کۆماری فەرانسە داوای لە دەوڵەوتی میسر کرد کە مۆمیای یەکێ لە فەرعونەکان بهێنن بۆ فەرانسە، بە پێی قسەکانی ئەم چیرۆکە بەرپرسی لێکوڵینەوەکە کەسێک بووە بە ناوی پرۆفسۆر "موریس بۆرکای" ئەو دەڵێ، کاتێک کە لێکوڵینەوەی لە لاشەی فەرعون کرد زانی کە لە ئاودا خنکاوە؛ بە پێی ئەو چیرۆکانە کە لە بۆرکاری دەگێڕنەوە ئەو ئاگاداری ئەوە نەبووە کە لە قورعاندا باسی خنکانی فەرعونی تیدایە! هەر بۆیە کەسێک کە لەگەڵیدا خەریکی لێکۆڵینەوە دەبێ پێی دەڵێ: خنکانی فەرعون لە قورعاندا هاتووە، بۆرکای بە بیستنی ئەم چیرۆکە لە قورعان ئەو شەوە هەتا بەیانی سەیری لاشەی بێ گیانی فەرعون دەکات و لە مێشکی خۆیدا بەرئاوردی دەکات کە: چۆن دەبێ کتێبێک ئاگای لەم چیرۆکە بێت هەر بۆیە بڕیار ئەدات دوای ئەم راستیە بکەیت، کە دواتر دەبێ بە هۆی موسڵمان بوونی بۆرکا...

 

 


 ئێستە با بزانین راستی چیرۆکەکە چییە؛ بۆ ئەم بابەتە دەبێ چەن شت لە سەرەتا روون بکەینەوە: ئایا لیکۆڵینەوەیەک لە سەر جەستەی مۆمیایەکە ئەنجام دراوە؟ مێژووی جووڵەکەکان لە میسر چییە؟ موریس بۆکای کێ بوە و چی کردوە؟
پوختەی بابەت: موریس بۆکای پزیشکی تایبەتی مەلەک فەیسڵ پاشای عەرەبستان و دوکتۆری دەزگای هەزم{دستگاه گوارش}{جهاز هضم}ـ/بووە و هیچ زانیارێکی سەبارەت بە ئاسەوارناسی{باستان شناسی}{علم الاثار} و شیکردنەوەی جەستە{کالبدشکافی}{تشریح الجثە} نەبووە.

 

بەرێـزیـان هیچ کات لێکۆڵینەوەی لە سەر مۆمیایی نەکردوە.

 

 

 

 

 

 

 

رامسسی دووهەم لە تەمەنی ٩٠ ساڵی لە دوای ٦٦ ساڵ حکومەت بە مەرگی ئاسایی مردوە و لە ئاودا نەخنکاوە…

 

بەرێز بۆکای سەررای نەپاراستنی ئەمانەتی بابەتێکی زانستی کە ١٠ ساڵ کاتی بۆ تەرخان کراوە بەڵکو بە پێچەوانە دزیشی لێکردوە.

 

شیکردنەوەی لاشەی رامسسی دووهەم لە ساڵی ١٩٧٦ و لە سەردەمی سەرۆک کۆماری "والری ژێسکار دستن"دا بووە نە " فرانسوا میتران" تەنانەت ناوی یەک بە یەکی ئەو کەسانە کە لە لێکوڵینەوەکەدا بوون هەیە - بەڵام ناوی "بۆکا" لە کوڵەکەی تەڕیشدا نەهاتوە.

 

بۆکای پێش لە کتێبی مۆمیایەکان کتێب گەلێکی تری لەم بۆارەدا بۆ رەزامەندی و خۆشنودی مەلەک فەیسەڵ نوسیوە و زیاتر بە مەبەستی هەڵفریواندن و بۆ ناوبانگی و کەش و هەوایەکی پۆپۆلیستانە بووە، لە کۆتاییدا هەموو ئەم چیرۆکەی سەرەوە - تەنانەت یەک وشەیشی راست نییە و نوسەریش زانست و خوێندنەوەی زۆر کەمی لە سەر میسر ناسی هەیە.

 


ئایا لێکۆڵینەوەیەکی لەم شێوەی روویداوە؟

 

بەڵێ، لێکۆڵینەوەیەکی لەم چەشنە کراوە - بەڵام نەک بەو شێوە کە لەم چیرۆکە درۆیانەدا باسی هاتوە. پێشەکی: بە پێی قسەکانی کتێبی ئاسمانی سەردەمی موسا هاوکات بووە لە گەڵ رامسسی دووهەم و لە چیرۆکەکەیشدا رامسس رەوڵی سەرەکی دەگێڕێ، ئەی کەوایە کێشە لە کوێدا؟!

 

مۆمیایی"رامسسی دووهەم" تەنیا یەک جار بۆ لێکۆڵینە بۆ فەرانسە چووە ئەویش لە ساڵی ١٩٧٦ لە سەردەمی سەرۆک کۆماری والری ژێسکار دستن نەک ساڵی ١٩٨١ لە سەردەمی فرانسو میتران. هۆکاری جێ بە جێکردنیشی خراپ بوون و کەچەڵە کردنی مۆمیایەکە بووە( بە هۆی بەرکەوتنی هەوا و دەرهێنان لە دفن"مدفن"المکب" ) بۆ چاک کردنەوەی دووبارە بۆ فەرانسە براوە"و لە پەنای ئەوەیشدا لێکۆڵینەوەی لە سەر کراوە نەک بە مەبەستی روونکردنەوەی ئایەتی قورعان و شتی وا و ئەو کەسانەیش کە لێکوڵینەوەیان ئەنجام داوە فرانسیس بۆکای تێدا نەبوە. برۆ سەر لینکی یەکی و دوو :[١][٢]

 


لەم لێکوڵینەوەدا بۆیان دەرکەوتوە کە رامسسی دووهەم گیرۆدەی ژانەمل[ آرتروز][التهاب المفاصل] کە دەرئەنجامی نەخۆشێکی ئێسکە بە ناوی: {ئیسپۆندیلیت ئەنکیلۆزان}{التهاب الفقار اللاصق}{Ankylosing spondylitis} [٣]{٤}

 

بە گشتی رامسس لە تەمەنی ٩٠ ساڵی بە مەرگی ئاسایی مردوە نەک لە دەریادا خنکابێت ئەو ٦٦ ساڵ فەرعونی میسر بووە کە یەکێ لە درێژترین دەسەڵاتەکانی ئەو سەردەم بووە.

 

بە بڕوای ئاسەوار ناسەکان هیچ بەڵگەیەک بۆ ژیانی موسا و تەنانەت قەومی یەهود"جوو"لە میسردا بوونی نییە، لە هیچ کتێبێک و یان دەسنوسێکدا جوولەکە و کەسێک کە لە بارەگای فەرعون وەک کوڕی ئەو یان تەنانەت - کۆڵەبەسی خۆی یان کۆڵەبەسی خوشکی - [رەوایتی جۆربەجۆری ئاینی ئیبراهیمی] بوونی دەرەکی نییە. قەومی جولەکە و تەنانەی چیرۆکی کۆچی ئەوان لە میسر بۆ فەلەستینش بەم شێوە…

 

سەرەتایی سەرهەڵدانی جوولەکەکان بە شێوەی کۆمەڵ لە میسر دەگەرێتەوە بۆ دوای ساڵی ٥٢٥ یەعنی سەردەمی گرتنی میسر لە لاییەن هەخامەنشیەکانەوە.

 

لە ناو [پاپیروس] {جۆرێک کاغەز "لێنوس" کە لە گیا دروست کراوە}بە جێماو کە بە خەتی ئارامی نوسراوە کۆمەڵێک سەرباز ناوبانگی جوولەکەیان بووە( ئەو سەردەمە وڵاتانی ئیسرایل و فەلەستین شارۆمەندانی یەکێ لە ساتراپەکانی ئێران بوون و هێزی سەربازی و بەزۆرەملی سپای ئێران بوون ) لە نامەی ئەرەستو و دەستنووسی پنداتێخ ئەسکەندەریەکان ئیشارە بەم سەربازانە دراوە.

 

هەرچەن ئەلبێـن فان هۆناکر دین ناسی کاتۆلیکی بەلجیکی"بلژیکی" لە سەر ئەو بڕوایە کە ئەم "پادگان"حامیە" presidio"ــە دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی کۆنتر و سەردەمی حوکمڕانی وڵاتێک بە ناوی یەهوودییە،کە لە لاییەن "مناسە " کوڕی "حزقیا" کە گوایە کۆمەڵێک سەربازی زۆرەمل بووگن کە بۆ یارمەتی فەرعونێک بە ناوی"پسامتیکی یەکەم" و بۆ داگیرکردنی ئەم ناوچە لە سودان نێردراون - بەڵام بەم حاڵە سەربازەکان تێکەڵەیەک بوون لە چەن دینی یەهوودی و ئایینی سۆمریەکان و دوور لە بنەماڵەیان لە نێو پادگانێک "سەربازخانەیک" ژیانیان دەکرد.

 

ئەم لێکۆڵینەوانی سەرەوە نیشانیدا کە یەهوودەکان بۆ یەکەم جار وەک سەرباز نەک وەک بنەماڵە لە ساڵانی ٥٠٠ پێش لە زایین ژیانیان کردوە نەک هەزار و دووسەد ساڵ پێش زایین و سەردەمی موسا هیچ بەڵگەیەکی مێژووی نییە.

 


بۆکای چیرۆکێک دەنووسی بە ناوی مۆمیایی فەرعوون و لەو کتێبەدا ئیدعا دەکات کە ئەو پزیشکی بنەماڵەی ئەنوەر ساداتیش بووە و ئەمری لێکوڵینەوە لە سەر مۆمیایی لە لاییەن ئەنوەر سادات پێداروە

 

لە کاتێکدا کە بۆکای ئیدعا دەکات کە لە میسر لە سەر مۆمیاکان کاری کردوە مۆمیایەکان لە ژێر دەستی میسرناسە بەناوبانگەکانی ئەو کات وەک: ئەل بالو ‫(L. Balout). و سی روبە
، ‫(C. Roubetبووە

 

ئەم دووکەسە کە لە سەرەوە وەک دوکتۆر ئەم ئەم بوارە ناویان هات لە دوای دە ساڵ زەحمەت و ماندوو بوون بابەتێکی زۆر زانستی و رێک و پێک بە ناوی مۆمیایی رامسی دووهەم بەشداربوونی زانستی لە میسر ناسی{ ‫(La momie de Ramsès II: contributionscientifique à l"égyptologie) برۆ سەر لینکی پێنج: {٥}[٦]

 

سەیر و سەمەرەتر ئەوەیە کە بۆکای بە خوێندنەوەی ئەم بابەتە و بۆ پارە پیاکردن و خەڵک فریودان هەڵدەستێ کتێبک دەنووسێ و ئەم چیرۆکە پەیوەن ئەدات بە دین و موسڵمانیتیەوە هەڵبەت لە بەر دۆکتۆر بوونی بنەماڵی مەلەک فەیسەڵیش پارەی باشی دەسکەوتوە، بۆکای رێک لە دوای تێپەڕ بوونی یەک ساڵ بە سەر ئەو بابەتە زانستیەدا کە زەحمەت و ماندووبونی ئەو دووکتورە بوو هەڵدەستێ و کتێبەکەی بە ناوێکی نزیک لە بابەتە زانستیەکە دەنووسێ - بەڵام بە کۆمەڵێک چیرۆکی سەیر و سەمەرە و پڕ لە درۆ و دەلەسە کە موسڵمانان پێشوازێکی باشیان لێکرد.{٥}

 

لە دوای ئەم چیرۆکانە کە بڵاو دەبێتەوە چیرۆکی سەیرتریش بە دوایدا دێت کە دەڵێن: دوکتۆر بۆکای لە دوای ئەم لێکۆڵینەوە بووە بە موسڵمان! لە کاتێکدا ئەو لە ساڵی ١٩٧٦ لە دوای چوونی مۆمیایەکە بۆ فەرانسە و یازدە ساڵ پێش لە کتێبی مۆمیایەکان کتێبێکی تری بە ناوی" بابیل.قورعان و عیلم نووسیوە و چاپی کردوە{٦}

 



١- http://www.bbc.co.uk/history/ancient/egyptians/ramesses_01.shtml

٢- http://www.newscientist.com/article/mg18424736.400

http://en.wikipedia.org/wiki/Ankylosing_spondylitis

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15362343?dopt=Abstract

http://books.google.nl/books?id=LAdyuWkUHM4C&pg=PA139&lpg=PA139&dq=L.+balout+mummy&source=bl&ots=QBXw3JgYD2&sig=grSSqCcb1i3tdE4rxscFcwibtSw&hl=fa&sa=X&ei=RJ5UUfW4OYL40gWU3oG4CA&redir_esc=y#v=onepage&q=L.%20balout%20mummy&f=false

http://books.google.nl/books?id=MwvM09Z-7DwC&pg=PT684&lpg=PT684&dq=Ramesses%27s+mummy+returned+to+Egypt+%2B+anwar+sadat&source=bl&ots=Ui1SAAow87&sig=Z9JCE-dOXl5dtTDWO3Lt-6FFgSQ&hl=fa&sa=X&ei=tZxUUeXxBqer0AW_7IHgBA&redir_esc=y

205157_535934253102779_1387647166_n.jpg¬



 

 

 

 

 

 

ڕێکه‌وتی بڵاوکردنه‌وه 2013-05-06 14:33:00
به‌شی ( هه‌مه‌جۆر ) ئاماده‌کرد ( ته‌ییب هوشیار )



0ێرۆکە, درۆکە, بەم, شێوە, ئەدوێ, کاتێک, میتران, لە, ساڵی, ١٩٨١, زاینی, بوو, بە, سەرۆک, کۆماری, فەرانسە, داوای, لە, دەوڵەوتی, میسر, کرد, کە, مۆمیای, یەکێ, لە, فەرعونەته‌ییب, هوشیارئاڵا, , ئایا, فەرعونی, چیرۆکی, موسا, لە, ئاودا, خنکاوە Tags





په‌خشی ده‌نگی ئازاد


مه‌ریوان هه‌له‌بجه‌یی
زنجیره‌ به‌رنامه‌ی ئاوێنه.
ڕۆژی 08/17/2017
کاتژمێر 21:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
فاتیح محمود احمد چیرۆکێکی تری محمد
ڕۆژی 08/11/2017
کاتژمێر 23:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا
فاتیح محمود احمد
مێژوە خوێناویەکەی قورئان و محمد
ڕۆژی 08/09/2017
کاتژمێر 22:00 ناوه‌ڕاستی ئه‌وروپا